PORADY PRAWNE

* Prawa mamy pracującej

Kiedy jesteś w ciąży:
pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać Twojej umowy o pracę, jeśli zaś Twoja umowa o pracę została zawarta na czas określony, dłuższy niż jeden miesiąc, i uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, pracodawca jest obowiązany przedłużyć ją do dnia porodu - art. 177 par. 1 i 3 Kodeksu pracy;
nie można zmienić Ci warunków pracy i płacy - art. 42, par. 1 Kodeksu pracy w związku z art. 177 par. 1 Kodeksu pracy;
za okres zwolnienia lekarskiego przysługuje Ci 100 procent wynagrodzenia - art. 31 Ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa;
jeśli pracujesz w porze nocnej Twój pracodawca jest obowiązany na okres ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający Ci wykonywanie pracy poza porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść Cię na inne stanowisko, nie związane z wykonywaniem pracy w porze nocnej. Jeśli pracodawca nie ma takich możliwości jest obowiązany zwolnić Cię na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Zwolnienie to nie pociąga za sobą zmniejszenia wynagrodzenia - art. 178. 1. Kodeksu pracy;
delegacja poza miejsce pracy może nastąpić jedynie za Twoją zgodą, nie można Cię zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej - art. 178 Kodeksu pracy;
jeśli jesteś zatrudniona przy pracy wzbronionej kobietom w ciąży lub przedłożysz orzeczenie lekarskie stwierdzające, że ze względu na stan ciąży nie powinnaś wykonywać pracy dotychczasowej, pracodawca jest obowiązany przenieść Cię do innej pracy a jeśli to nie jest możliwe, zwolnić z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Jeśli przeniesienie do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, przysługuje Ci dodatek wyrównawczy - art. 179 Kodeksu pracy;
pracodawca jest obowiązany udzielić Ci płatnego zwolnienia od pracy, jeśli zalecone przez lekarza badania związane z ciążą nie mogą być wykonane poza Twoimi godzinami pracy - art. 185, par. 2 Kodeksu pracy;
masz prawo do rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przed przyjściem dziecka na świat - co najmniej 2 tygodnie mogą przypadać przed przewidywaną datą porodu - art. 180, par. 3 Kodeksu pracy.

Gdy Twoje dziecko już przyjdzie na świat:
przysługuje Ci urlop macierzyński w wymiarze 18 tygodni, jeśli urodziłaś pierwsze dziecko, 20 - jeśli jest to Twoje kolejne dziecko, 28 tygodni przy urodzeniu kilkorga dzieci przy jednym porodzie. - art. 180, par. 1 Kodeksu pracy;
na Twój wniosek pracodawca jest obowiązany udzielić Ci urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim - art. 163, par. 3 Kodeksu pracy;
masz prawo do trzyletniego urlopu wychowawczego. Pracodawca jest obowiązany Ci go udzielić na Twój wniosek. Urlop wychowawczy może wykorzystać również ojciec dziecka zatrudniony na podstawie umowy o pracę - art. 180 Kodeksu pracy oraz par. 1 i 21 Rozporządzenia Rady Ministrów o urlopach wychowawczych;
jeżeli dochód na głowę w Twojej rodzinie nie przekracza kwoty ustalanej przez ZUS, przysługuje Ci zasiłek rodzinny i wychowawczy.

Uwaga! Od 1 maja 2006r. wchodzi w życie nowy system świadczeń związanych z rodzicielstwem. Obowiązek wypłaty świadczeń przejmie na siebie gmina. Próg dochodowy wynosić będzie 504 zł.

Gdy wracasz do pracy:
masz prawo do skrócenia urlopu macierzyńskiego, po wykorzystaniu przez Ciebie co najmniej 14 tygodni, pozostałą cześć urlopu może wykorzystać ojciec dziecka. Musi być on zatrudniony na podstawie umowy o pracę - art. 180, par. 5 i 6 Kodeksu pracy;
jeśli karmisz dziecko piersią, a Twój czas pracy przekracza 4 godziny dziennie, masz prawo do przerwy wliczanej do czasu pracy (przerwa na karmienie) - art. 187 Kodeksu pracy;
jeżeli wracasz do pracy po urlopie wychowawczym, pracodawca ma obowiązek zatrudnić Cię na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed urlopem lub na innym odpowiadającym Twoim kwalifikacjom - par. 14 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie urlopów wychowawczych;
jeśli dziecko nie ukończyło 4 lat, bez Twojej zgody nie można Cię zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej ani też delegować poza stałe miejsce pracy - art. 178, par. 2 Kodeksu pracy;
do ukończenia przez dziecko 14 lat przysługuje Ci w ciągu roku zwolnienie od pracy na 2 dni z zachowaniem prawa do wynagrodzenia - art. 188 Kodeksu pracy.

* Tzw. becikowe

Becikowe dla wszystkich

Dnia 25 stycznia 2006 r. opublikowana została ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 12, poz. 67) wprowadzająca jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka. Zmiana ta wchodzi w życie 14 dni po opublikowaniu ustawy tj. dnia 9 lutego 2006 r. Jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli rodzina złoży o nią wniosek w urzędzie gminy w terminie 3 miesięcy od urodzenia dziecka.

* Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy jest szczególnym okresem, w czasie którego zarówno matka jak i ojciec dziecka, będący pracownikami mają prawo do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Można z niego skorzystać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub później - nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia.

Urlop wychowawczy przysługuje każdemu z rodziców lub prawnemu opiekunowi dziecka, którego ogólny staż pracy wynosi sześć miesięcy i który jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy, a zatem jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Do okresu tego wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia w ramach stosunku pracy oraz okresy zaliczane na podstawie odrębnych przepisów.

Jak długi ?

Urlop wychowawczy przysługuje w wymiarze 3 lat nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia, zaś uprawniony do tego urlopu, którego dziecko z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnoprawności - wymaga osobistej opieki pracownika - może skorzystać z dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Możliwe jest także korzystanie z urlopu przez rodziców lub opiekunów dziecka jednocześnie - jednak nie dłużej niż przez okres 3 miesięcy. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony może skorzystać z urlopu w pełnym wymiarze, zaś zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony- jeżeli data rozwiązania umowy przypada w czasie urlopu - ma prawo do urlopu wychowawczego do dnia rozwiązania umowy o pracę, chyba że pracodawca przedłuży umowę. W tym zakresie przepisy prawa pracy nie nakładają na pracodawcę żadnego obowiązku. W razie rozwiązania umowy pracownik może skorzystać z urlopu po ponownym zatrudnieniu, o ile dziecko jego nie ukończyło 4 roku życia.

* Świadczenia rodzinne

W myśl postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003, Nr 228 poz. 2255) zasiłek rodzinny może otrzymać rodzic lub opiekun dziecka, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł (jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne do lat 16 lub powyżej 16 lat, jeżeli jest zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - 583 zł. ).
Podstawowym świadczeniem mającym na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka jest zasiłek rodzinny.
Do 31 sierpnia 2007 r. wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:
48 zł na dziecko do 5 lat,
64 zł na dziecko w wieku 6-18 lat,
68 zł na dziecko w wieku 19-24 lata.

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:
rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka
opiekunowi faktycznemu dziecka (oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżlei wystąpiła do sądu rodzinnego z wnioskiem o przysposobienie dziecka).
osobie uczącej się (osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się).

Zasiłek przysługuje również osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.
Zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w punktach 1 i 2, do ukończenia przez dziecko:
18 roku życia,
nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia,
24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Obecnie można ubiegać się o następujące dodatki:

• z tytułu urodzenia dziecka
• z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego
• z tytułu samotnego wychowywania dziecka
• z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej
• z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka
• z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania
• z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego